Wpływ zanieczyszczeń na zdrowie człowieka
Skażenia kojarzą nam się najczęściej z substancjami, które mają na nas szkodliwy wpływ z truciznami. Mówiąc o truciznach mamy, na myśli substancje takie jak na przykład metale ciężkie czy pierwiastki promieniotwórcze. Nie zapominajmy jednak o innych organizmach żywych (np. bakterie beztlenowe), dla których trucizną może być tlen, bez którego większość istot żywych nie może w ogóle istnieć. Zauważmy, iż w przyrodzie nie skażonej przez człowieka występowały już substancje o charakterze trucizn. Trzeba również zdawać sobie sprawę, że trucizny mogą być nieszkodliwe, o ile ich stężenie jest dostatecznie niski. Działanie tych substancji jest stosunkowo niejasne. Działają one w zupełnie innej skali niż inne czynniki środowiska. Dla przykładu : zakres tolerancji temperatury różnych organizmów jest podobny do wahań temperatury jakie występują w ich środowisku. Podobnie jest z innymi czynnikami - zarówno te obserwowane w przyrodzie, jak i te tolerowane przez organizmy żywe są w granicach jednego rzędu wielkości. Inaczej rzecz ma się z truciznami. Stężenia metali ciężkich w różnych środowiskach różnią się od siebie kilka, kilkadziesiąt, a czasami nawet kilka tysięcy razy. Są to olbrzymie różnice. Obecnie stosowane aparaty pomiarowe są niesamowicie dokładne. Za ich pomocą możemy stwierdzić, iż w pewnym regionie stężenie jakiejś trucizny (np. pewnego metalu ciężkiego) jest kilkusetkrotnie wyższe niż w innym regionie, a jednocześnie jest kilkadziesiąt razy niższe od progu zagrożenia. Dlatego też wykres zależności zdrowia organizmów żywych od stężenia danej trucizny wygląda zupełnie inaczej niż wykres tolerancji. Można to zaobserwować na wykresie

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jak widzimy przez wiele rzędów wielkości organizm nie reaguje na obecność trucizny, chociaż jej stężenie stale rośnie. Dopiero kiedy wykres dochodzi do wartości trujących (toksycznych), linia przedstawiająca poziom zdrowia spada bardzo gwałtownie, aż do zera, gdy stężenie trucizny osiąga wartości śmiertelne. Okazuje się, że nawet dioksyny, uważane za jedne z najniebezpieczniejszych trucizn, nie są wcale tak groźne jak by się to mogło wydawać. Niektórzy uczeni twierdzą, że człowiek w pewnym stopniu uodpornił się już na te substancje. A to dlatego, iż zaobserwowano, że wydzielają się one nawet przy spalaniu drewna. Jak wiemy drzewa istnieją już od bardzo dawna, więc gdy w któreś z nich uderzył piorun, zapaliło się i już powstały pierwsze dioksyny. Jeszcze więcej tych trucizn zaczęło powstawać, gdy człowiek opanował ogień i zaczął spalać ogromne ilości drewna. Tak więc widzimy, że przez cały ten czas człowiek miał styczność z dioksynami, a co za tym idzie, w pewnym stopniu się na nie uodpornił. Toteż wykres ich działania może obrazować wykres
 
 
 
 
 
 
 
 
Trudne jest określenie jaka dawka trucizny jest śmiertelna. Organizmy żywe nie są identyczne. Różnią się one pod wieloma względami. Tak też jest z ich odpornością na trucizny. W badanej grupie zdarzają się osobniki, które zabija już bardzo mała dawka trucizny. Są też takie, których, wydawałoby się, nie jest w stanie zabić bardzo duże stężenie danej substancji. Na wykresie 2. zjawisko to obrazuje krzywa, która jest najbardziej stroma przy stężeniu zabijającym połowę populacji. Dlatego też najdokładniejszą miarą toksyczności substancji jest dawka powodująca śmierć 50% badanej populacji, określana skrótem L.D.50 (od angielskiego letchal dose), albo stężenie śmiertelne dla 50% osobników, czyli L.C.50 (od angielskiego lethal concetration). Z oczywistych przyczyn wielkości L.D.50 i L.C.50 dla szczurów czy myszy możemy określić bardzo dokładnie, natomiast dla ludzi tylko orientacyjnie. Występuje też pewna liczba pierwiastków, które, w śladowych ilościach, są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych, np. selen, cynk, bor, miedź czy fluor. Jeżeli stężenie tych pierwiastków wzrośnie, mogą stać się one truciznami. Kiedy ilość owych substancji w organizmie jest zbyt niska występuje choroba niedoboru, kiedy zbyt wysoka - staje się trucizną. Pomiędzy tymi dwoma wartościami leży przedział stężeń obojętnych, kiedy to organizm wykazuje pełnię zdrowia. Sytuację tę możemy obserwować przez kilka rzędów wielkości na wykresie obrazującym działanie pierwiastków z tej grupy.
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
W przypadku roślin wszystkie substancje potrzebne im do życia stają się truciznami, jeżeli ich stężenie wzrośnie do zbyt dużego poziomu. Czasami przedział stężeń obojetnych zawiera sie w dosyć szerokich granicach, ale niekiedy różnice pomiędzy stężeniami zbyt niskimi a zbyt wysokimi są naprawdę mimimalne.